ΤΟ ΓΟΝΙΔΙΟ ΤΗΣ ΝΕΟΤΗΤΑΣ

Ένα γονίδιο το οποίο μπορεί να γυρίσει προς τα πίσω το μοριακό ρολόι αναστρέφοντας τη φθορά της γήρανσης σε ποντίκια εντοπίστηκε από Αμερικανούς ερευνητές. Η ανακάλυψη θεωρείται ότι αποτελεί ένα μεγάλο βήμα στην κατανόηση του μηχανισμού του γήρατος και στην καταπολέμηση των ασθενειών που σχετίζονται με αυτό. Επίσης παρουσιάζει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον καθώς συμπληρώνει παλαιότερα ευρήματα, επιβεβαιώνοντας ότι οι ειδικοί «κοιτούν» προς τη σωστή κατεύθυνση στο πλαίσιο των ερευνών που έχουν ξεκινήσει τις τελευταίες δεκαετίες γύρω από τις διαδικασίες που μας κάνουν να γερνάμε. Αναστροφή της φθοράς 

Οι ερευνητές πέτυχαν να γυρίσουν προς τα πίσω το μοριακό ρολόι σε ποντίκια εγχέοντας σε βλαστικά κύτταρα του αίματος των πειραματόζωων ένα γονίδιο – το SIRT3. Το γονίδιο αυτό ανήκει σε μια τάξη γονιδίων που κωδικοποιούν για την παραγωγή σιρτουινών, μια οικογένεια πρωτεϊνών που τα τελευταία χρόνια έχει αποδειχθεί ότι εμπλέκονται στη διαδικασία της γήρανσης. Σε πειράματα που έκαναν σε γηραιά ποντίκια οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι το SIRT3 βοηθά σημαντικά τα ενήλικα βλαστικά αιμοποιητικά κύτταρα να αντεπεξέλθουν στο οξειδωτικό στρες, οδηγώντας στη δημιουργία νέων κυττάρων του αίματος. Το γεγονός αποτελεί ένδειξη αναστροφής της παρακμής της λειτουργίας των βλαστικών αιμοποιητικών κυττάρων που επέρχεται με την ηλικία – κάτι το οποίο καταγράφεται για πρώτη φορά. «Γνωρίζαμε ήδη ότι οι σιρτουίνες ρυθμίζουν τη γήρανση, η μελέτη μας όμως είναι πραγματικά η πρώτη που δείχνει ότι οι σιρτουίνες μπορούν να αναστρέψουν τη φθορά που σχετίζεται με την ηλικία και νομίζω ότι αυτό είναι συναρπαστικό» δήλωσε η Ντανίκα Τσεν, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Διατροφής και Τοξικολογίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ και κύρια ερευνήτρια της μελέτης, η οποία δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «Cell Reports». 

Διαφορά στην ώριμη ηλικία 

Οι ερευνητές επέλεξαν να μελετήσουν ενήλικα βλαστικά κύτταρα – και συγκεκριμένα τα αιμοποιητικά, τα οποία «αναγεννούν» το κυκλοφορικό σύστημα – επειδή τα ενήλικα βλαστικά κύτταρα ευθύνονται για τη συντήρηση και την αποκατάσταση των ιστών, μια λειτουργία η οποία φθίνει με την ηλικία. Αρχικά οι ειδικοί «αποσιώπησαν» το γονίδιο SIRT3 σε ποντίκια και στη συνέχεια παρακολούθησαν το κυκλοφορικό τους σύστημα. Προς έκπληξή τους διαπίστωσαν ότι η έλλειψη του γονιδίου δεν είχε καμία επίπτωση στα νεαρά πειραματόζωα. Η διαφορά άρχιζε να γίνεται αισθητή μόνο με το πέρασμα του χρόνου και στην ηλικία των δυο ετών – προχωρημένο γήρας για τους ποντικούς – τα ποντίκια στα οποία είχε «αποσιωπηθεί» το SIRT3 είχαν σημαντικά λιγότερα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα και μειωμένη ικανότητα να δημιουργούν κύτταρα του αίματος σε σχέση με τα πειραματόζωα που είχαν το γονίδιο. Όταν οι ειδικοί επανενεργοποίησαν το SIRT3 στα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρά τους, αυτά «ξανάνιωσαν» και η παραγωγή νέων κυττάρων του αίματος αυξήθηκε σημαντικά. Οι επιστήμονες θεωρούν πως το γεγονός ότι η έλλειψη του SIRT3 δεν γίνεται αισθητή σε νεαρή ηλικία θα πρέπει να οφείλεται στο ότι σε αυτό το στάδιο, στο οποίο το οξειδωτικό στρες που προκαλείται από τα επιβλαβή υποπροϊόντα του μεταβολισμού είναι μικρό, οι φυσιολογικές αντιοξειδωτικές άμυνες του οργανισμού μπορούν να αντεπεξέλθουν.«Καθώς γερνάμε όμως το σύστημά μας δεν λειτουργεί εξίσου καλά και είτε παράγουμε περισσότερο οξειδωτικό στρες είτε δεν είμαστε σε θέση να το απωθήσουμε, οπότε τα επίπεδα ανεβαίνουν» εξήγησε η δρ Τσεν. «Εδώ λοιπόν χρειαζόμαστε το SIRT3 για να επέμβει και να ενισχύσει το αντιοξειδωτικό μας σύστημα, τα επίπεδα του SIRT3 όμως μειώνονται και αυτά με την ηλικία».

Η «μοριακή πηγή της νεότητας» 

Η αντίληψη των επιστημόνων για τη διαδικασία του γήρατος έχει αλλάξει σημαντικά τις δύο τελευταίες δεκαετίες, ύστερα από σημαντικές ανακαλύψεις γύρω από τους μηχανισμούς του. Όπως τόνισε η καθηγήτρια, αντί να αποτελεί μια άτακτη, τυχαία διαδικασία όπως εθεωρείτο παλιότερα, καθίσταται πλέον σαφές ότι η γήρανση είναι εξαιρετικά οργανωμένη και «τακτοποιημένη» – κάτι το οποίο προσφέρει μια δυνατότητα παρέμβασης στους μηχανισμούς της. «Μελέτες έχουν ήδη δείξει ότι ακόμη και μια μετάλλαξη σε ένα μόνο γονίδιο μπορεί να οδηγήσει σε παράταση της διάρκειας ζωής» τόνισε η δρ Τσεν. «Το ερώτημα είναι κατά πόσον μπορούμε να κατανοήσουμε τη διαδικασία αρκετά καλά ώστε να μπορέσουμε πραγματικά να αναπτύξουμε μια μοριακή πηγή της νεότητας. Μπορούμε πραγματικά να αναστρέψουμε τη γήρανση; Αυτό είναι κάτι το οποίο ελπίζουμε να κατανοήσουμε και να επιτύχουμε». Ακόμη βεβαίως δεν γνωρίζουμε αν η υπερέκφραση του SIRT3 μπορεί πραγματικά να παρατείνει τη ζωή. Οι επιστήμονες όμως τονίζουν ότι αυτό δεν είναι το μόνο ζητούμενο.«Ενας βασικός στόχος του ερευνητικού τομέα που μελετά τη γήρανση είναι να χρησιμοποιήσει τις γνώσεις σχετικά με τον γενετικό ρυθμιστικό μηχανισμό της στη θεραπεία των ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία» επεσήμανε η δρ Τσεν. Το SIRT3 φαίνεται να προσφέρει ορισμένες δυνατότητες προς αυτή την κατεύθυνση.

ΠΗΓΗ: Ehealthcyprus.com

ΓΙΑΤΡΟΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΟΖΩΟ

Σε ένα παράδοξο πειραματικό εργαστήριο είχε μετατρέψει τον οργανισμό του τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο νομπελίστας δρ Ραλφ Στάινμαν, καθώς δοκίμαζε μη εγκεκριμένες θεραπείες για να νικήσει τον καρκίνο στο πάγκρεας.

Ηταν άνοιξη του 2007. Ο δρ Στάινμαν ήταν 64 ετών και διευθυντής στο Τμήμα Κλινικής και Ερευνητικής Ανοσολογίας του Πανεπιστημίου Ροκφέλερ στη Νέα Υόρκη. Μόλις είχε επιστρέψει από ολιγοήμερες διακοπές.Στην πραγματικότητα οι διακοπές του δεν είχαν ολοκληρωθεί αλλά είχε γυρίσει λόγω των συμπτωμάτων: έντονη διάρροια, κατατονία, κίτρινα μάτια και δέρμα, όπως αναφέρει το κυριακάτικο περιοδικό των «Νιου Γιορκ Τάιμς».

Οπως έδειξαν οι εξετάσεις του, τα συμπτώματα οφείλονταν σε έναν όγκο μεγέθους μανταρινιού που είχε αναπτύξει στην κεφαλή του παγκρέατος.Το 80% των ανθρώπων που εμφανίζουν τέτοιου τύπου καρκίνο ζει μόνο για έναν χρόνο ενώ ελάχιστοι καταφέρνουν να παραμείνουν στη ζωή για ακόμη έξι μήνες. Επιπλέον, αρκετά από τα περιστατικά δεν χειρουργούνται λόγω της ιδιαιτερότητας.

Ο δρ Στάινμαν που ζούσε μαζί με τη γυναίκα του, ενημέρωσε τηλεφωνικά τα ενήλικα παιδιά του και τα παρακάλεσε να μην ψάξουν στο Ιντερνετ για την ασθένειά του, καθώς δεν υπήρχε θεραπεία για τη συγκεκριμένη νόσο. Οπως τους ανέφερε, τη θεραπεία του θα τη δημιουργούσε ο ίδιος.

«Ολα αυτά τα χρόνια ο Ραλφ αισθανόταν πως οι δοκιμές νέων, πειραματικών φαρμάκων σε ανθρώπους ήταν η ανώτατη μορφή επιστημονικής έρευνας. Είχε ιδιαίτερα κριτική σκέψη, όμως ήταν και πολύ ανυπόμονος με τα εργαστηριακά δεδομένα και τις μελέτες σε ποντίκια, που προηγούνται αυτών σε ανθρώπους» λέει η δρ Σάρα Σλέσινγκερ, διευθύντρια του εργαστηρίου Κλινικών Δοκίμων στο Πανεπιστήμιο Ροκφέλερ.«Η έντονη επιθυμία του για πειράματα απευθείας σε ανθρώπους έγινε πολύ πιο εμφανής και κατάφερε να την εκδηλώσει μετά τη διάγνωσή του», αναφέρει ο δρ Λουίς Βέινερ, καθηγητής στο Ογκολογικό Κέντρο Τζορτζτάουν στην Ουάσιγκτον και συνεργάτης του δρος Στάινμαν στην Επιτροπή Ανοσολογικού Καρκίνου στην Αμερικανική Ομοσπονδία Αντικαρκινικής Ερευνας.

Η θεραπεία μέσα του

«Η κατάσταση γι’ αυτόν ήταν κατεπείγουσα καθώς για πρώτη φορά πέρασε στο στρατόπεδο των ασθενών. Ηταν σαν να κοιτούσε τον γεμιστήρα του δικού του όπλου και να έψαχνε τη λύση ώστε να μην τον χτυπήσει η σφαίρα» σχολιάζει ο δρ Βέινερ.

Αλλωστε δεν μπορούσε να αντιδράσει διαφορετικά. Ολη τη ζωή του ασχολούνταν με την ανοσολογική έρευνα του καρκίνου. Το 1973 ανακάλυψε τα δενδριτικά κύτταρα και 38 χρόνια αργότερα, το 2011, κέρδισε και το Νομπέλ Ιατρικής. Από αυτήν την ανακάλυψη προέκυψε και η πρώτη θεραπεία για τον προχωρημένο καρκίνο του προστάτη.

Ο δρ Στάινμαν ζήτησε να του αφαιρεθεί χειρουργικά ο όγκος. Οι συνάδελφοί του που τον χειρούργησαν διέγνωσαν παγκρεατικό καρκίνο σε τέταρτο στάδιο με μεταστάσεις στους λεμφαδένες.Οταν έλαβε τον όγκο του στο χέρι, τον έκοψε σε περίπου δέκα τεμάχια και έστειλε το υλικό σε διάφορα ερευνητικά ιδρύματα σε Γερμανία, ΗΠΑ, Καναδά κ.λπ., με την παράκληση να του δώσουν οποιοδήποτε λεπτομερές δεδομένο θα ανακάλυπτε το κάθε εργαστήριο.

«Για αρχή ο Ραλφ επέλεξε να υποβληθεί σε όλες τις συμβατικές θεραπείες που ήταν διαθέσιμες. Χειρουργήθηκε και έκανε συμπληρωματική χημειοθεραπεία. Ηταν όμως σε όλους μας βέβαιο πως δεν θα θεραπευόταν» διευκρινίζει η δρ Σλέσινγκερ. Κανένας όμως δεν γνώριζε εάν θα κατάφερνε να ζήσει περισσότερο από έναν χρόνο.

Αγώνας δρόμου

Μερικούς μήνες αργότερα, και αφού έγινε σαφές ότι δεν ανταποκρινόταν σε καμία από τις υπάρχουσες θεραπείες, ο δρ Μισέλ Νούσεντσβάιγκ, επικεφαλής του Τμήματος Μοριακής Ανοσολογίας στο Πανεπιστήμιο Ροκφέλερ και συνεργάτης του δρος Στάινμαν, άρχισε να εργάζεται πάνω σε μια διαφορετική προσέγγιση: ανέπτυξε στο εργαστήριο κύτταρα του όγκου που αφαιρέθηκε, τα οποία ακολούθως θα χρησιμοποιούσε για να δημιουργήσει τη βάση μιας νέας θεραπείας.Τότε, ο δρ Στάινμαν άρχισε να λαμβάνει δοκιμαστικές θεραπείες.

Η πρώτη μη εγκεκριμένη θεραπεία που έλαβε ήταν ένα εμβόλιο που βρισκόταν σε στάδιο δοκιμών. Δεν υπήρξε καμία εξέλιξη.Η δεύτερη δοκιμαστική θεραπεία ήταν βασισμένη στη δική του ανακάλυψη: τα δενδριτικά κύτταρα από το αίμα του. «Τα τροφοδοτήσαμε με ένα βασικό συστατικό των κυττάρων, το RNA που εξάγαμε από τον όγκο του και στη συνέχεια τα εισαγάγαμε με ένεση στον οργανισμό του» εξηγεί η δρ Σλέσινγκερ. Τη θεραπεία αυτή έλαβε αρκετές φορές μέσα στους επόμενους μήνες και ακολούθησε και νέα κλασική χημειοθεραπεία.

Η τρίτη δοκιμαστική θεραπεία ήρθε από το Πανεπιστημιακό Κέντρο Μπάμιλον του Ντάλας. Ηταν μια ανοσοθεραπεία (εμβόλιο) που είχε επιτυχή αποτελέσματα στο μελάνωμα, ίσως και στον καρκίνο του Στάινμαν.Παράλληλα λάμβανε το χημικοθεραπευτικό φάρμακο γεμσιταβίνη της Eli Lilly, το μονοκλωνικό αντίσωμα ipilimumab της Bristol-Myers Squibb, το Ταρσέβα της Roche που στοχεύει συγκεκριμένες πρωτεΐνες που εμπλέκονται στην ανάπτυξη του καρκίνου και ακόμη ένα «έξυπνο» φάρμακο της Genentech.

Ο δρ Στάινμαν έφτασε στο σημείο να αλλάζει ή να κάνει συγχρόνως οκτώ διαφορετικές θεραπείες.

«Ο στόχος του ήταν να δοκιμάσει όλες τις θεραπείες και να μελετήσει τον εαυτό του πώς ανταποκρίνεται στην καθεμία από αυτές και ποια τελικά είναι οφέλη που έχουν στην καταπολέμηση του καρκίνου που είχε εμφανίσει» τονίζει η σύζυγός του Κλόντια.

Οπως λέει, «ο Ραλφ ήθελε να ανακαλύψει τον τρόπο θεραπείας του και να δημοσιεύσει τα αποτελέσματα των πειραμάτων που έκανε στον εαυτό του ως επιστημονική έρευνα. Πράγμα που οι συνάδελφοί του γνώριζαν ότι δεν θα πετύχει ποτέ. Οχι επειδή δεν πίστευαν ότι μπορεί να βρει τη θεραπεία, αλλά επειδή είχε μετατρέψει τον οργανισμό του σε εργαστήριο κλινικών δοκιμών δίχως όρια».

Δανείστηκε χρόνο

Ο δρ Στάινμαν κατάφερε να κρατηθεί στη ζωή τεσσεράμισι χρόνια, όταν ο μέσος άνθρωπος με αυτήν τη νόσο ζει έναν χρόνο. Οι συνάδελφοί του δηλώνουν πως είναι αδύνατο να προσδιορίσουν τι από όλα όσα πήρε του έδωσε χρόνο ζωής.Ο ίδιος, λίγο πριν πεθάνει, προσπαθούσε να τους πείσει ότι τα δενδριτικά κύτταρα ήταν αυτά που τον κράτησαν στη ζωή. Λίγο πριν εισαχθεί για τελευταία φορά στο νοσοκομείο, εξηγούσε για ώρες στη δρα Σλέσινγκερ την τελευταία μελέτη που είχε σε εξέλιξη, το εμβόλιο για τον ιό HIV/AIDS. «Εβλεπες ότι ο οργανισμός του είχε καταρρεύσει, αλλά το πνεύμα του ήταν αδάμαστο και η ψυχολογία του ήταν απόλυτα αισιόδοξη», λέει εκείνη.

Ο δρ Στάνιμαν νοσηλευόταν και η κατάσταση της υγείας του επιδεινωνόταν πλέον με καλπάζοντα ρυθμό. «Είχε εμφανίσει συμπτώματα στο αναπνευστικό και οι πνεύμονές του είχαν θρόμβους. Δύο ημέρες αργότερα ο Στάινμαν έφυγε από τη ζωή» λέει στο Ρόιτερ η δρ Σλέσινγκερ.

Πηγή: ygeia.tanea.gr